Dosier tema 5. O deseño curricular

Bos días, docentes en formación!

Sabemos que hai moitas maneiras de dar clase e, a pesar disto, moitas veces caemos en realizala segundo os patróns que nos resultan familiares. Mais non ten por que ser así! Ao longo dos seguintes parágrafos amosareivos como nas sesións pasadas se integraron unha grande variedade de técnicas de ensinanza co fin de favorecer a participación do alumnado durante as sesións lectivas. Deste xeito, podemos intercalar explicacións teóricas con aplicacións teórico-prácticas, desdebuxando esta distinción tan artificiosa como innecesaria entre teoría e práctica.

O primeiro tema que tratamos foi o 5, que versou sobre o deseño curricular. A actividade teórico-práctica que realizamos neste tema foi unha que xa empregaramos na sesión introdutoria: a técnica de debate piramidal. O obxectivo era dar resposta ás seguintes cuestións: Que é o currículo? Que elementos ten o currículo? Cales son as competencias básicas? Esta técnica parte dun debate en parellas, para ir aumentando progresivamente o número de integrantes do grupo de discusión: as parellas se axuntan en grupos de catro e os grupos de catro en grupos de oito. De seren a clase máis numerosa, volveríase a repetir a operación as veces que cumprise. Deste xeito, pártese dun grande número de ideas para ir acoutando o radio de acción a un puñado. Se nos centramos xa no contido, con respecto á definición, concluímos que o currículo se podería definir como o 'documento que recolle a planificación dos elementos prescriptivos, durante o proceso de ensinanza-aprendizaxe, dende o seu inicio á súa fin, en diferentes centros de ensinanza e dentro do marco da educación formal'. A definición oficial é algo máis sinxela, xa que fala da 'regulación dos elementos que determinados procesos de ensino e aprendizaxe para cada unha das ensinanzas'. En canto aos elementos do currículo, este debate serviume para aclarar unha cuestión que me causaba dúbidas; a saber, que a metodoloxía didáctica si forma parte do currículo. Por último, identificamos sen problema as competencia clave (do currículo de sencundaria e bacharelato). No meu caso concreto, este último elo permitiume aclarar que os conceptos que cría que eran competencias xerais ou 'destrezas' no currículo da EOI (comprensión de textos orais, comprensión de textos escritos...) non eran tales, senón que constitúen competencias comunicativas.

A seguinte cuestión que tratamos mediante una actividade teórico-práctica foron os niveis de concreción curricular. Para iso, realizamos un cuestionario en formato Kahoot. Con respecto ao formato, nunca o empregara e, persoalmente, resultoume unha ferramenta atractiva para usar co alumnado, especialmente o dos primeiros cursos da ESO que, pola súa idade, adoitan agradecer máis as técnicas de ludificación da aprendizaxe. Ademais, considero positivo que se poida facer en parellas, xa que permite saír do illamento habitual no que se atopan as e os discentes no discorrer habitual da docencia e favorecer o desenvolvemento de competencias de comunicación interpersoal. Con respecto ao contido, resultoume algo complexo, xa que tiña lagoas previas importantes en canto aos niveis curriculares, como non facer distinción entre as competencias do Goberno de Estado e as do Ministerio de Educación. Por mor deste tipo de lagoas de base, o meu aproveitamento da Kahoot foi limitado, polo que considero que este tipo de actividades son máis útiles se o alumnado ten algún coñecemento previo do tema ou, de non ser o caso, se lle fai unha breve explicación teórica antes de comezar.
Máis adiante realizariamos outro Kahoot aplicado ás linguas estranxeiras no currículo das ensinanzas de idiomas de réxime especial. Este resultou máis doado, posto que xa estabamos familiarizadas co formato e dominabamos máis esta temática. Un aspecto que paga a pena salientar é o feito de que, aínda que o Goberno de Estado fixe a duración mínima e máxima das ensinanzas para cada un dos niveis intermedio e avanzado, é cada Comunidade Autónoma a que, cinguíndose a eses patróns estatais, finalmente escolle a súa duración.

A última actividade práctica que realizamos neste tema foi a elaboración dun Google Docs sobre as linguas estranxeiras no currículo da LOMCE. Dende un punto de vista técnico, a maior dificultade que lle vexo ao emprego dos documentos compartidos en liña é que, cada vez que alguén que está a traballar nunha das primeiras seccións do arquivo engade algo, móvense as partes que lle seguen, polo que as persoas que están escribindo debaixo perderán tempo (e concentración) localizando o punto no que se atopaban de maneira reiterada. Dito isto, este tipo de técnica paréceme particularmente interesante xa que permite que cada estudante poda levar a casa un produto-compendio de todo o traballo feito polo grupo-aula ou, como no noso caso, do feito polo noso grupo e polo grupo paralelo. Isto é moi útil en centros grandes nos que hai numerosas liñas porque lle permite ao estudantado comparar a información recabada polo seu grupo coa recollida polas e polos compañeiros cos que non comparten espazo físico, e poder así detectar coincidencias e discrepancias, así como posibles erros, con maior facilidade. Polo que respecta ao contido en si, nós tivemos que analizar as linguas estranxeiras na organización da ESO. Chamoume a atención que o primeiro ciclo deste período educativo comprendese os tres primeiros anos, e que o segundo se limitase a cuarto da ESO, así como que este último curso se puidese estudar por dúas vías ben diferenciadas: a opción de ensinanzas académicas e a de ensinanzas aplicadas.

Podemos concluír que as posibilidades de facer máis práctica a aprendizaxe 'teoricamente teórica' son múltiples. Esta diversidade é positiva, xa que non debemos de esquecer que o noso alumnado é tamén moi diverso e terá estilos de aprendizaxe distintos. No meu caso particular, como estudante saqueille máis proveito ao Google Docs, pois permite unha reflexión máis sosegada que o Kahoot e obriga a poñer as conclusións por escrito, o que facilita a consulta a posteriori das contidos. Como profesora, tentaría integrar tódolos tipos de actividades para atender a esta diversidade de aptitudes. Que fariades vós de non seren docentes en formación, senón en activo?

Rut Guinarte Mencía